خطونشان زنگنه
وزیر نفت وعده داد در صورت لغو تحریمها صادرات نفت دوبرابر میشود
«تحت هیچ شرایطی، حتی یک بشکه از سهم ایران در بازار جهانی نفت کوتاه نمیآیم.»1 وقتی بیژن زنگنه چهارشنبه 28 آبان و درست هشت روز مانده به نشست 166 اوپک، که قرار است شاهد بحث درباره تغییر سقف تولید این سازمان باشد، این سخنان را به همراه وعده افزایش صادرات نفت به دوبرابر در صورت لغو تحریمها بر زبان میآورد، احتمالاً به این نکته توجه داشت که با وجود مازاد عرضه نفت 75دلاری، بازار تمایل چندانی به پذیرش نفت ایران نخواهد داشت و نتیجه نهایی افزایش صادرات، سقوط بیشتر قیمتهای نفت خواهد بود. همین توجه او بود که موجب شد اعلام کند: «دنیا نمیتواند نفت ارزان را تحمل کند و این رویه اصلاح خواهد شد.» اما آیا واقعاً در دوران پساتحریم ماجرای بازگشت نفت ایران به بازار جهانی نفت، همینقدر روشن و ساده خواهد بود؟ زنگنه درست یک سال قبل، در حاشیه اجلاس 164 اوپک در آذر 1392 خطاب به برخی اعضای اوپک که در دوران تحریم نفت ایران و کاهش تولید تولیدکنندگانی مثل لیبی، کاهش عرضه را جبران کرده بودند، گفته بود: «هماکنون وقت آن است که برای بشکههای نفت ایران جا باز کنید.»2 او این جمله را 10 روز پس از توافق ژنو در سوم آذر و به اتکای تضمین مندرج در آن مبنی بر حفظ صادرات نفت به مقداری که در آن زمان صورت میگرفت، یعنی حدود یک میلیون بشکه در روز، میگفت و دیری نگذشت که مشخص شد پربیراه هم نگفته است. صادرات نفت ایران که بر اساس اعلام آژانس بینالمللی انرژی در ماه اکتبر 2013 به 761هزار بشکه در روز رسیده بود، بر اساس اعلام اولیه در ماه فوریه 2014 به 1.65میلیون بشکه در روز افزایش یافت و تقریباً دوبرابر شد. اما سوال اینجاست که آیا با قیمتهای نفت کمتر از 75 دلار، بازار هنوز هم پذیرای بازگشت ایران است؟ مهمتر از آن و قبل از آن باید پرسید آیا اصلاً ظرفیت تولید نفت به مقداری که بتوان صادرات را دوبرابر کرد، وجود دارد؟ پاسخ به این دو سوال، نیازمند بازگشت به سالهای دور و بررسی روند صادرات نفت در سالهای اخیر است.
