بازی ترامپ

آیا رفتار دونالد ترامپ را می‌توان در چارچوب تئوری «مرد دیوانه» تحلیل کرد؟

هفته‌ای نمی‌گذرد، مگر آنکه صحبت‌ها، توئیت‌ها، دستورها و حتی رفتارهایش تیتر یک رسانه‌ها می‌شود. فعالان سیاسی و اجتماعی و حتی مقامات رسمی آمریکا، با بسیاری از تصمیم‌هایش مخالفت می‌کنند و همزمان این زمزمه نیز در دهان‌ها می‌چرخد که او یک «بیزینس‌من» است و روش معامله را خوب می‌داند. این زمزمه، البته خوش‌بینانه و ضمناً متکی به این منطق است که او استراتژی پیش‌بینی‌ناپذیری را دنبال می‌کند؛ منطقی که شاهد آن، صحبت‌های ترامپ در ستایش پیش‌بینی‌ناپذیری است. او آوریل سال گذشته در این باره گفت: «به عنوان یک ملت، ما باید بیشتر پیش‌بینی‌ناپذیر باشیم. ما کاملاً قابل پیش‌بینی هستیم. همه چیز را به آنها می‌گوییم. نیروی نظامی می‌فرستیم، می‌گوییم. چیز دیگری می‌فرستیم، کنفرانس خبری داریم. باید غیرقابل ‌پیش‌بینی باشیم و از همین الان باید پیش‌بینی‌ناپذیر باشیم. اگر من رئیس‌جمهور شوم، داعش خواهد رفت. آنها بسیار سریع خواهند رفت. آنها بسیار بسیار سریع خواهند رفت.» این گمانه‌زنی و شاهدیابی، البته پربیراه هم نیست. بسیاری از تحلیلگران در روزهای اخیر به این موضوع پرداخته‌اند که دونالد ترامپ، هوشمندانه و از روی آگاهی، تصمیم‌هایی می‌گیرد تا پیش‌بینی‌ناپذیر جلوه کند و به مدد آن، در سیاست خارجی موفق شود. این گمانه وقتی تقویت می‌شود که بسیاری رفتار او را در سیاست خارجی مبتنی بر تئوری‌های دوران جنگ سرد می‌دانند و می‌گویند ترامپ در حال اجرای استراتژی «مرد دیوانه» است؛ استراتژی‌ای که سنگ بنای آن، پیش‌بینی‌ناپذیری و پذیرش انجام هر اقدامی از سوی کشور است تا رقیب سیاسی باور کند که هر گزینه دور از ذهنی، اکنون روی میز قرار دارد.

دیوانگی عاقلانه
استفاده از استراتژی «مرد دیوانه» (Madman Theory) در سیاست خارجی عموماً به ریچارد نیکسون، سی‌وهفتمین رئیس‌جمهور آمریکا طی سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۴، نسبت داده می‌شود. او تنها رئیس‌جمهور آمریکا بود که مجبور به استعفا شد و طی دوران ریاست‌جمهوری با مشکلات متعددی مثل بحران نفتی ۱۹۷۳ و رسوایی واترگیت دست‌وپنجه نرم کرد. استراتژی «مرد دیوانه» در دوران او مبتنی بر رویکردی ساده بود: به وجود آوردن این باور در میان رهبران شوروی سابق که رفتار آمریکا ممکن است غیرمنطقی و شدیداً پیش‌بینی‌ناپذیر باشد.. تئوری بیان می‌کرد که در این صورت، رهبران شوروی از بیم مقابله به مثل، دست به تحریک آمریکا نخواهند زد. هری باب رابینز هالدمن، رئیس ستاد ریاست‌جمهوری در آن زمان، اینگونه به نقل تئوری از زبان نیکسون می‌پردازد: باب، من به آن تئوری مرد دیوانه می‌گویم. می‌خواهم ویتنامی‌های شمال باور کنند که به نقطه‌ای رسیده‌ام که ممکن است برای توقف جنگ هر کاری انجام دهم. ما فقط باید آنها را به این جمله برسانیم: «محض رضای خدا، شما می‌دانید که نیکسون درباره کمونیسم وسواس دارد. ما نمی‌توانیم وقتی او عصبانی است مهارش کنیم، آن هم وقتی که دست او روی دکمه هسته‌ای است. هو شی مین شخصاً دو روز بعد در پاریس خواهد بود و برای صلح التماس خواهد کرد.» برای باورپذیر کردن استفاده از استراتژی، نیکسون باید نشان می‌داد که آماده هر کاری است. کتاب «شبح هسته‌ای نیکسون» (Nixon’s Nuclear Specter)، جزئیات بیشتری را درباره استراتژی نیکسون و کیسینجر و نیز اقدامات صورت‌گرفته در جهت باورپذیری و اجرای آن به دست می‌دهد. برای این کار، مجموعه‌ای از عملیات‌ها در سطح جهانی طی سال ۱۹۶۹ صورت پذیرفت. به عنوان مثال در اکتبر ۱۹۶۹، بمب‌افکن‌های B-52 همراه با کلاهک هسته‌ای و هدف‌گیری شوروی سابق به پرواز درآمدند؛ بی‌آنکه در عمل کاری انجام دهند. هدف از اقدامات این‌چنین، این بود که دولتمردان شوروی متوجه شوند که نیکسون تا چه اندازه می‌تواند خطرناک رفتار کند.
ریشه‌های استراتژی «مرد دیوانه» به دوران پیش از نیکسون بازمی‌گردد و مفاهیم مرتبط با آن، به عناوین مختلف در سیاست خارجی آمریکا تکرار شده و در نتیجه از ادبیات غنی برخوردار است. طی دوران جنگ سرد میان آمریکا و شوروی سابق وضعیتی تحت عنوان «تخریب حتمی متقابل» (Mutual Assured Destruction یا به اصطلاح MAD) مطرح شد که در آن به‌کارگیری کامل سلاح‌های هسته‌ای در صورت جنگ، منجر به نابودی هر دو طرف خواهد شد. تئوری بازدارندگی (deterrence) در چنین حالتی بیان می‌کند که افزایش مداوم توان هسته‌ای دو طرف وضعیتی را به وجود می‌آورد که هیچ یک در آن خلع سلاح نمی‌شوند و ضمناً به دلیل تهدید نابودی کامل، به کشور دیگر حمله نمی‌کنند. لبه پرتگاه (brinkmanship) اصطلاح دیگری است که در این دوران مطرح می‌شود. منظور از لبه پرتگاه، جهت‌دهی بحران به سمت جنگ است تا طرف مقابل وادار به عقب‌نشینی شود. نکته مهم در این استراتژی، این است که بتوان به هر شکل ممکن از جنگ جلوگیری کرد و ضمناً به اهداف دست یافت؛ نه اینکه عملاً جنگی را کلید زد و به اهداف نرسید.

بازی محبوب در همه جهان
این بازی‌ها، مکرراً از سوی مقام‌های دیگر کشورها نیز انجام شده است. معمر قذافی، رهبر پیشین انقلاب لیبی، یک نمونه نه چندان موفق از رهبرانی است که تئوری مرد دیوانه را به کار می‌گیرند. رفتارهای غیرقابل ‌پیش‌بینی ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در همین چارچوب قابل توجیه است که از بسیاری جهات موفق ارزیابی می‌شود. رهبران کره شمالی، با آگاهی از وضعیت داخلی کشور خود، همزمان که به عنوان یک نظام دیکتاتوری شناخته می‌شوند، در سیاست خارجی نیز رفتار تهدیدآمیز را در پیش می‌گیرند که در مقابل بسیاری از قدرت‌ها و از جمله متحدان آمریکا، کارا به نظر می‌آید. در یک نمونه داخلی، که می‌توان آن را عدم توفیق در «بازی جوجه» (Chicken Game) دانست، محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور سابق کشور، در پایان سال ۱۳۸۵ اعلام کرد ایران ترمز قطار هسته‌ای را دور انداخته است. این رفتار در نهایت به تحریم و سپس برجام رسید، چراکه ایران برخلاف بسیاری از کشورهای دیگر، صرفاً فناوری هسته‌ای را با هدف صلح‌آمیز در نظر داشت.
عبارت «بازی جوجه» در جدال هسته‌ای، نخستین بار دهه‌ها قبل از سوی برتراند راسل، فیلسوف بزرگ انگلیسی، به کار گرفته شد. او در فصل سوم کتابی با عنوان «عقل سلیم و جنگ هسته‌ای» (Common Sense and Nuclear Warfare) می‌نویسد: «از آنجا که بن‌بست هسته‌ای به وضوح ظاهر شده است، دولت‌های شرق و غرب سیاستی را اتخاذ کرده‌اند که آقای دالز به آن «لبه پرتگاه» می‌گوید. این سیاست از بازی‌ای اقتباس شده که آن‌گونه که به من گفته شده، از سوی جوانان منحط صورت می‌گیرد و به آن «جوجه» می‌گویند. یک جاده مستقیم طولانی انتخاب می‌شود که در وسط آن یک خط سفید وجود دارد و دو ماشین بسیار سریع از دو انتها به سمت هم می‌آیند. انتظار می‌رود هر ماشین چرخ‌های یک سمتش را روی خط سفید نگه دارد. هرچه آنها به هم نزدیک بشوند، تخریب متقابل بیشتر قریب‌الوقوع خواهد بود. اگر یکی از آنها از خط سفید خارج شود، دیگری داد می‌زند: جوجه! و فردی که از مسیر خارج شده است، سوژه تحقیر می‌شود. وقتی که پسران مسوولیت‌ناپذیر این بازی را انجام می‌دهند، به عنوان کاری منحط و غیراخلاقی شناخته می‌شود؛ گرچه زندگی بازیکنان در معرض ریسک قرار می‌گیرد. اما وقتی بازی از سوی دولتمردان برجسته انجام می‌شود، که نه‌تنها زندگی خود، بلکه زندگی میلیون‌ها بشر را در معرض ریسک می‌گذارند، در هر دو طرف فرض می‌شود که دولتمردان یک طرف از درجات بالای شجاعت و ذکاوت برخوردارند و دولتمردان سمت دیگر شایسته سرزنش هستند. این، ابزورد (absurd) است. هر دو طرف باید برای چنین بازی‌ای، که به طرز باور‌نکردنی‌ای خطرناک است، سرزنش شوند.» دیدگاه راسل در این نوشته، البته فراتر از مرزهای محاسبات متعارف می‌رود و چشم‌انداز اخلاقی جدیدی را مطرح می‌کند که خارج از موضوع این نوشته است.

یک بازی غیرهمکارانه
در یک تقسیم‌بندی، بازی‌ها را می‌توان به دو نوع همکارانه (cooperative) و غیرهمکارانه (non-cooperative) تقسیم کرد. در بازی‌های همکارانه، امکان به وجود آمدن ائتلاف‌ها و قراردادهای لازم‌الاجرا وجود دارد ولی در بازی‌های غیرهمکارانه اینگونه نیست. مفهوم همکاری در این زمینه نه به تمایل طرف‌های بازی برای تعامل بیشتر، بلکه به معنای قابلیت اجرا به وسیله یک عامل خارجی بازمی‌گردد و ضمناً فاقد هرگونه قضاوت ارزشی است. در بازی همکارانه، تمرکز بر پیش‌بینی شکل نتایج نهایی است، درحالی که در نوع غیرهمکارانه، اقدامات بازیگران و تعادل نش مورد بررسی قرار می‌گیرد. اما تعادل نش (Nash Equilibrium) چیست؟ تعادل نش حالتی است که با در نظر گرفتن استراتژی‌های دیگر بازیگران و بدون تغییر در آنها، یک بازیگر نتواند با تغییر استراتژی خود، به نتیجه بهتری برسد. استراتژی «تخریب حتمی متقابل»، که پیشتر گفته شد، شکلی از تعادل نش به شمار می‌رود. جان نش، ریاضیدان برجسته و برنده نوبل اقتصاد در سال ۱۹۹۴، است که نام او روی این تعادل قرار دارد و مشارکت‌های اساسی در توسعه نظریه بازی داشته است. نکته مهم درباره تعادل نش این است که یک حالت بهینه پارتو به شمار نمی‌رود. به عبارت دیگر از دیدگاه یک ناظر بیرونی، ممکن است حالتی وجود داشته باشد که نتیجه بهتری به دست آید. نکته دیگر این است که در دنیای واقعی و مثال جنگ سرد، ریسک‌های زیادی وجود دارد تا یک تعادل نش حاصل نشود. به عنوان مثال اگر مانورها یا تحرکات سیاسی به ویژه در دوران جنگ سرد با یک خطای غیرعمدی در اجرا و اندازه‌گیری همراه می‌شد، احتمالاً جنگ جهانی دیگری کلید می‌خورد که ابعاد آن به مراتب بیش از نمونه‌های پیشین بود. همچنین هوشمندی و محاسبه‌گری هر دو طرف به منظور دستیابی به راه‌حل نهایی، که همان تعادل نش است، یک شرط ضروری به نظر می‌رسد. نمونه‌های متعددی وجود دارد که رهبران سیاسی الزاماً اینگونه رفتار نمی‌کنند. اگر این واقعیت که در برخی موارد منافع رهبران سیاسی و طبقه حاکم با اغلب شهروندان همراستا نیست نیز به ماجرا اضافه شود، می‌توان متوجه شد که در دنیای واقعی چقدر محدودیت وجود دارد. همین ریسک‌هاست که باعث می‌شود نتوان ترامپ را نسخه دقیقی از نیکسون دانست، البته اگر نسخه نیکسون را قابل دفاع بدانیم.

تفاوت‌های دو نسخه
نکته جالبی که به عنوان یک لطیفه می‌توان متذکر شد، نامه‌ای است که ریچارد نیکسون حدود ۳۰ سال قبل به دونالد ترامپ نوشت و در آن ضمن اشاره به حضور بسیار خوب او در یک برنامه تلویزیونی گفت که همسرش پیش‌بینی کرده که اگر ترامپ بخواهد برای ریاست‌جمهوری کاندیدا شود، برنده خواهد بود. ترامپ با نشان دادن این نامه در یک برنامه تلویزیونی گفته است که آن را در دفتر خود نصب خواهد کرد. کیسینجر، چهره برجسته دیگر دوران جنگ سرد و همراه نیکسون در تئوری مرد دیوانه، نیز بارها قبل و بعد از انتخابات با نیکسون گفت‌وگو داشته است. طبیعتاً از این برخوردها نمی‌توان نتیجه گرفت که واقعاً ترامپ در حال تکرار نیکسون است. به ویژه آنکه تفاوت‌های زیادی وجود دارد که بر اساس آنها می‌توان نتیجه گرفت که ترامپ در مساله به کار بستن تئوری، نمی‌تواند مسیر نیکسون را ادامه دهد.
شاید مهم‌ترین تفاوت این باشد که اکنون دیگر خبری از دوقطبی نیست. علاوه بر آنکه آمریکا فاقد جایگاه نسبی آن روزگار است، غول‌هایی چون چین، هند و مهم‌تر از همه اتحادیه اروپا سر برآورده‌اند. آمریکا اکنون نه فقط شوروی، که چند کشور و ناحیه قدرتمند را می‌بیند و از قضا هیچ یک از آنها موافق ماجراجویی احتمالی ترامپ نخواهند بود. البته تعادل نش برای حالت‌های بیش از دو بازیگر وجود دارد ولی با پیش‌فرض‌هایی که در شرایط جاری ممکن است محقق نشوند. وجود دشمنی همچون کره شمالی و مهم‌تر از آن مساله تروریسم در شکل داعش و دیگر گروه‌های موجود، یکی از پیش‌فرض‌ها که همانا هوشمندی حداقلی بازیگران برای تحلیل استراتژی‌هاست را زیر سوال می‌برد. در واقع امر نیز بازیگران امروز، آن‌قدر متعدد و متنوع هستند که نتوان با اطمینان گفت همه از استراتژی‌های خود و دیگران آگاهی کافی دارند. تروریسم در نقاط مختلف دنیا و از جمله اروپا به یک مقوله مهم امنیت ملی تبدیل شده که راه‌حل‌های متعارف در مواجهه با نیروی نظامی کلاسیک، نمی‌تواند پاسخگوی آن باشد و ترامپ باید با دشمنانی دست و پنجه نرم کند که «تخریب حتمی مقابل» نه‌تنها بازدارنده آنها نیست، که می‌تواند مشوقی نیز به شمار رود. یک تفاوت مهم دیگر این است که برخلاف آن زمان، به نظر می‌رسد اقدام‌های ترامپ با نوعی پوپولیسم آمیخته با ناسیونالیسم آمریکایی همراه است و در نتیجه الزاماً نمی‌توان آن را یک بازی هوشمندانه دانست. این موضوع که ترامپ نه به عنوان یک سیاستمدار حرفه‌ای عضو حزب، که در مرتبه اول به عنوان یک فعال اقتصادی شناخته می‌شود و شخصیتی مثل کیسینجر نیز در کنار او نیست، این گمانه بدبینانه را تقویت می‌کند که حتی اگر او در حال انجام بازی مرد دیوانه باشد، با قواعد آن آشنا نیست. شاید بیان دقیق‌تر و صریح‌تر این واقعیت را بتوان در مطلبی از واشنگتن‌پست دید که در آن آمده است: «روی هم رفته، دونالد ترامپ کاملاً متفاوت است. او نیازی ندارد تا با واسطه به وسیله شایعات تلقین کند که رئیس ممکن است کمی دیوانه باشد. همه اغلب اینجوری فکر می‌کنند.» ستون‌نویس دیگری از واشنگتن‌پست در این باره می‌نویسد: «در به‌کارگیری تئوری مرد دیوانه از سوی ترامپ به نظر می‌رسد «تئوری» کمتر از «مرد دیوانه» وجود داشته باشد.» البته شاید همین واقعیت، از جنبه داخلی بتواند به نقطه قوت ترامپ تبدیل شود. اگر رفتارهای او متحدان آمریکا را کاهش ندهد، ممکن است در بسیاری از موارد باعث شود کشورهای طرف چانه‌زنی، بیش از هر زمانی و از جمله زمان نیکسون، بپذیرند که واقعاً با یک تهدید مواجه هستند.
مواردی که گفته شد، بر تفاوت‌ها تاکید داشت و به نوعی در حمایت از رویکرد بدبینانه در تحلیل رفتار ترامپ بود. اما روی دیگر ماجرا این است که ترامپ در روزهای پس از روی کار آمدن، اقداماتی انجام داده که با وجود تبعات منفی و نکوهش اغلب تحلیلگران و ناظران، بیش از آنکه به یک تخریب واقعی و اساسی منجر شود، توجه فوق‌العاده افکار را به «پیش‌بینی‌ناپذیری» خود معطوف داشته است. این کار، پیش‌زمینه اساسی موفقیت در اجرای تئوری مرد دیوانه است؛ البته در نسخه ترامپ. چراکه در نسخه نیکسون، نه مردم و افکار عمومی جهان، که رهبران کشورها هدف بودند.

ایران در بازی ترامپ
نظریه بازی درباره بازی جوجه و دیگر نمونه‌های مشابه، چارچوبی فراهم می‌کند که بر اساس آن می‌توان به استخراج دلالت‌هایی برای انتخاب استراتژی بهینه پرداخت؛ البته با این توضیح که انتظار تحول مناسبات سیاست خارجی یا نظم جهانی به مدد آشنایی با نظریه بازی (آن‌گونه که در برخی نوشته‌ها منعکس می‌شود) چندان واقع‌بینانه به نظر نمی‌آید. همان‌طور که بدون آشنایی با نظریه بازی می‌توان حدس زد، برنده بازی جوجه کسی است که بتواند قبل از بازی اثبات کند که برای هر تصادفی آماده است. اما وقتی یک دولت پیشاپیش درها را به روی خود بسته است، امکان بستن دوباره آنها را از خود گرفته و در نتیجه نمی‌تواند به طرف مقابل سیگنال مناسب را بدهد. این اصل اولیه که همکاری و نیز قطع ارتباط باید به صورت متناسب و مرحله‌ای صورت گیرد، در چنین مواردی نمود می‌یابد. راه‌حل دیگر، افزایش ریسک اقدامات است. این استراتژی که در صورت اقدام نسنجیده آمریکا، تمامی پایگاه‌های آن در منطقه نیز در معرض خطر هستند و این به معنای آغاز یک جنگ منطقه‌ای خواهد بود، موجب می‌شود تعادلی شکل گیرد که در آن هم‌پیمانان منطقه‌ای نیز به دنبال جلوگیری از جنگ باشند. در بازی جوجه، اگر این فرض که در صورت تصادف هر دو طرف زیانی مساوی را متحمل می‌شوند، به این فرض که یکی از طرف‌ها چندین برابر دیگری متحمل زیان می‌شود تغییر دهیم، نتیجه نهایی اساساً دچار تغییر خواهد شد. در این حالت می‌توان متوجه شد که قدرت نظامی متوازن در دوران جنگ سرد یک شرط اساسی در جلوگیری از جنگ بود و در غیر این صورت، ایجاد تنش‌های شدید دور از ذهن نیست. البته تجربه نشان داد که پایداری سیاسی و اقتصادی نیز به همان میزان اهمیت دارد وگرنه کشور از درون دچار فروپاشی خواهد شد.
در شرایط فعلی اما به نظر می‌آید بررسی گزینه جنگ با توجه به اقدامات ترامپ، دور از ذهن است و باید بازی را در حالتی بررسی کرد که گزینه‌های دیگری همچون تحریم روی میز قرار دارند. دستیابی به برجام، یک اهرم قابل ‌توجه در مقابل بسیاری از گزینه‌های احتمالی ترامپ است و می‌تواند مشابه «لبه پرتگاه» درنظر گرفته شود. نقض برجام از سوی آمریکا، می‌تواند اقدام متقابل ایران را در پی داشته باشد. این امر زیان تمامی طرف‌های درگیر از جمله اتحادیه اروپا را در پی خواهد داشت. طبیعتاً برای جلوگیری از چنین وضعیتی، اتحادیه اروپا و دیگر کشورها در جهت تداوم برقراری برجام و جلوگیری از اقدامات ناقض آن عمل خواهند کرد. لذا می‌توان گفت که با اجرای برجام، عملاً گزینه‌های ترامپ محدودتر از گذشته هستند. در کنار برجام، انبوه موارد دیگری قرار دارند که می‌تواند از سوی رئیس‌جمهور جدید آمریکا صورت گیرند، اما احتمالاً در چارچوب تئوری مرد دیوانه برای ایران قابل بررسی نخواهند بود، بلکه ممکن است اهداف دیگری برای آنها وجود داشته باشد. این مقوله که ترامپ به سمت نقض برجام نرفته (برخلاف صحبت‌های دوران انتخابات)، بلکه اقدام‌های پرسروصدای زیادی انجام داده که ایران تنها یکی از متاثران آن به شمار می‌رود، نشان می‌دهد بازی ترامپ به مراتب گسترده‌تر از حضور ایران طراحی شده است. در چنین بازی‌ای، تحلیل رفتار ترامپ صرفاً بر مبنای یکی از تصمیم‌ها که ایران نیز یکی از هفت کشور متاثر از آن به شمار می‌رود، می‌تواند گمراه‌کننده باشد. اگرچه ممکن است کمی خوش‌بینانه به نظر برسد، اما ناسیونالیسم ترامپ را باید بیشتر در چارچوب شعارهای او برای بهبود اقتصاد آمریکا (به زعم ترامپ) تفسیر کرد، تا در برجسته‌سازی نقش دولت آمریکا در مقابل دولت‌های متخاصم.

منابع:
۱- ویکی‌پدیا ذیل عنوان Madman Theory
۲- vox، مطلب شماره ۱۴۱۶۵۶۷۰
۳- واشنگتن‌پست، مطلب با عنوان Donald Trump embraces the risky ‘Madman Theory’ on foreign policy
۴- آرشیو امنیت ملی دانشگاه جرج واشنگتن، مطلب Nixon, Kissinger, and the Madman Strategy during Vietnam War

منتشرشده در شماره ۲۱۱ تجارت فردا

249 پاسخ
  1. learn more
    learn more گفته:

    Dragon toys are an awesome reward for children; the article below will give you just a few the explanation why that is, and open your thoughts to the probabilities
    of what giving a bit of dragon to a baby will do. They don’t seem to be just another
    stuffed animal or toy, find out why below.
    Cute: Every baby is cute, but a dragon child is exceptionally so and this is
    a huge motive why kids love Dragons. They make nice toys because
    they’re enjoyable to cuddle, fun to take care of, and
    they’re also great for creativity. Youngsters can go wild with their creativeness creating stories and playing make believe.

    A little dragon toy is a favourite that may last a lifetime; whereas
    other stuffed animals and dolls will lose their favor, a cute Dragon will
    not. They will all the time have a spot in their coronary heart
    and on their mattress for that dragon toy. Relatable: Youthful youngsters can relate well with cute little
    dragon toys as a result of they’re much like them. The infants begin out as
    a hatchling, study concerning the world daily, and discover new issues about themselves.
    They’re usually very close to their mothers as properly, which is the case for many human babies, so children really
    take pleasure in hearing and watching tales about
    Dragons and their mothers.Magical: Dragons are mystical and magical, and whereas they’re cute and youngsters love them, they will stay a favourite because whilst your
    youngster grows, a fascination with dragons and the world that dragons exist in usually would not ever
    fade. So when your little one grows into a powerful, confident grownup, they are going to more than possible still at all times have a particular place for the dragon toy.
    Dragons inspire confidence and energy and children can learn quite
    a bit from their character.

    Here is my blog learn more

    پاسخ
  2. zionznzly.jts-blog.com
    zionznzly.jts-blog.com گفته:

    Hello there! Quick question that’s entirely off topic.
    Do you know how to make your site mobile friendly? My website looks weird when viewing
    from my apple iphone. I’m trying to find a theme or plugin that might be able to resolve
    this problem. If you have any recommendations, please share.
    Appreciate it!

    پاسخ
  3. https://soarbuddy.com
    https://soarbuddy.com گفته:

    First off I would like to say great blog! I had a quick question which I’d like to ask if you
    don’t mind. I was curious to find out how you center yourself and clear your thoughts before writing.
    I have had a tough time clearing my mind in getting my thoughts out.
    I do enjoy writing however it just seems like the first 10 to 15 minutes are
    generally wasted simply just trying to figure out how to begin. Any suggestions or hints?
    Thank you!

    پاسخ
  4. conversational AI for real estate
    conversational AI for real estate گفته:

    May I simply just say what a comfort to discover an individual who really knows what they are discussing on the internet.
    You definitely know how to bring an issue to light and make it important.
    More and more people should look at this and understand this side of the story.
    It’s surprising you are not more popular since you definitely have the gift.

    پاسخ
  5. instagram takipci satin al
    instagram takipci satin al گفته:

    Zengin Çeşitleri İle instagram Takipçi Satın Al Paketleri
    Sosyal medya paketleri arasında yer alan instagram takipçi satın al
    seçeneği sayesinde kısa sürede takipçi sayınızı arttırabilirsiniz.
    Üstelik takipçi gönderimleri anında başlayarak ortalama 1 saatte tamamlanmaktadır.

    ۱۰۰۰ instgaram takipçi
    ۲۰۰۰ instagram takipçi
    ۳۰۰۰ instagram takipçi gibi dilediğiniz kadar paketlere sahip olabilirsiniz.
    En iyi takipçi sitesi olarak Türkiye de adı geçen takipcintr.co ile alışverişe başlamak için hemen alttaki linkten faydalanın

    https://rebrand.ly/trco

    پاسخ
  6. Harold
    Harold گفته:

    I know this if off topic but I’m looking into starting my own weblog
    and was wondering what all is required to get set up?
    I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
    I’m not very internet savvy so I’m not 100% positive. Any recommendations or
    advice would be greatly appreciated. Thank you

    پاسخ
  7. Taren
    Taren گفته:

    My developer is trying to convince me to move to .net from PHP.
    I have always disliked the idea because of the costs.
    But he’s tryiong none the less. I’ve been using Movable-type on various websites for about a year and am concerned about switching to another platform.
    I have heard good things about blogengine.net. Is there a way
    I can transfer all my wordpress content into
    it? Any help would be really appreciated!

    پاسخ
  8. Google
    Google گفته:

    You really make it seem really easy together with your presentation but I find this topic
    to be actually something that I think I might by
    no means understand. It kind of feels too complex and extremely
    large for me. I am looking forward to your subsequent post,
    I will try to get the cling of it!

    پاسخ
  9. instagram takipçi satın al
    instagram takipçi satın al گفته:

    With havin so much content do you ever run into any issues of plagorism or copyright infringement?
    My site has a lot of exclusive content I’ve either authored myself or outsourced but it appears a lot of it is popping
    it up all over the internet without my agreement.
    Do you know any solutions to help stop content from being ripped off?
    I’d truly appreciate it.

    پاسخ
  10. Shell Download
    Shell Download گفته:

    Piyasada çok kişi tarafından kullanılan shell’in editlenmiş versiyonu.

    İçerisine jumping,passwd,c1ve Cgi telnet eklenmiş olan shell ile
    daha hızlı ve kolay çalışabilirsiniz.

    Farklı olarak editlenmiş versiyonları olan shell uzun yıllardır Shell downlaod piyasasında
    kullanılmasına rağmen son yıllarda daha fazla kullanılmaya başlanmıştır.

    Gayet anlaşılır yapısı ve sw lerde hızlı çalışması
    ile önce çıkan ayrıca sql edit de kolaylık sağlayan back connect özelliği bulunan shell in özellikleri assağidadir.

    File Manager |

    MySQL Manager |

    MySQL Upload & Download |

    Execute Command |

    PHP Variable |

    Eval PHP Code |

    Jumping |

    Cgi Telnet |

    Etc passwd |

    C1 Bypass |

    C1 Bypass 2 |

    Back Connect |

    https://gumroad.com/7323653044551/p/shell-download

    پاسخ
  11. Pubg Mobile
    Pubg Mobile گفته:

    Pubg Mobil Cihazlar İçin En İyisi

    Mobil cihazlar üzerinde kasmadan ve donmadan oynanmak üzere
    tasarlanan oyun, cihaz özelliklerine göre çeşitli görüntü kaliteleri ile çalışabiliyor.
    Bilgisayar versiyonunun aksine daha az sistem
    gereksinimine ihtiyaç duyan oyun, en düşük özelliklere sahip cihazlar ile dahi oynanabiliyor.
    Daha yüksek özelliklere sahip cihazlarda harika performanslar veren oyun, bilgisayar versiyonundan eksik kalmıyor.

    https://bit.ly/pub-g-mobiletr

    پاسخ
  12. Saç BAKIm
    Saç BAKIm گفته:

    SAÇ DÖKÜLMESİNE KARŞI GÜÇLÜ VE ETKİN BAKIM

    Saç dökülmesi ile mücadele bazen zorlu bir maratona dönüşebilir.

    Bu maratona HC Doping ile bir adım önde başlayın…
    Bitiş çizgisine geldiğinizde saçlarınızdaki değişimi ve ne kadar güçlendiğini hissedeceksiniz…
    Üstelik hergün sadece 2 dakikanızı ayırarak.
    HC Doping’in procapil, follicusan, bitki özleri ve vitaminler içeren formülü, saçlarına ihtiyaç duyduğu desteği kazandırmak
    isteyen her yaş aralığındaki kadın ve erkek için uygundur.

    Saç Bakım

    پاسخ
  13. instagram takipçi satın al
    instagram takipçi satın al گفته:

    I loved as much as you’ll receive carried out right here. The sketch is
    tasteful, your authored subject matter stylish.
    nonetheless, you command get bought an edginess over that
    you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further
    formerly again as exactly the same nearly a lot often inside
    case you shield this hike.

    پاسخ
  14. instagram takipçi satın al
    instagram takipçi satın al گفته:

    Instagram da Takipçi Satın Alarak Ek Gelir Sağlayabilirsin!

    İnstagram hesapları hem de önemli birer gelir kapısıdır.

    Özellikle reklam gelirleri biroldukça hesap sahibi
    için ek gelir oluşturmaktadır.

    şayet hesaplarınızda reklam alabilmek yahut Instagram üzerinden birşeyler satarak para
    kazanmaksa
    hedefiniz Türk gerçek takipçi paketlerini tercih etmelisiniz.

    Şayet bot yada bota benzer instagram takipçi satın alırsanız bunu gören hiç
    bir müşteri
    kitlesi size güvenmeyecektir.
    Hatta şunuda söylemekte fayda varki sizi takip etmek dahi istemeyebilirler.

    Bu sebepten sizleri kalitenin adresi olan takip201 e davet
    ediyoruz.
    En iyi Instagram takipçi satın alınabilir site.

    https://cutt.ly/instagramtakipcisatinal

    پاسخ
  15. instagram takipçi sATIN al
    instagram takipçi sATIN al گفته:

    KENDİNİZİ DUYURMANIN EN KISA VE UYGUN YOLU INSTAGRAM TAKİPÇİ SATIN ALMAK

    Televizyon reklamı misali ilerleyen takipçi satın al hizmeti hesabın popülerlik kazanması
    için yapılır. Bütçeyi yormadan farklı alternatifler arasında istenilen hizmet tercih edilebilir.
    Satın alınan Instagram takipçilerinin sağladığı avantajlar
    arasında rekabet edilen sayfaların bir adım önüne geçmek
    yer alır. O hesaplar geride bırakıldığı gibi takipçi sayısına bağlı olarak hesap
    dikkat çekeceğinden organik ve gerçek takipçi kitlesi elde edilir.

    instagram takipçi sATIN al

    پاسخ
  16. LEKE Kremi
    LEKE Kremi گفته:

    Leke Kremi Markası

    HC Pigment-Control’ün cilt lekelerine karşı hızlı ve güçlü etkisi, Kuzey
    Kanada Bozkırları’na özgü bir tarla bitkisi olan Rumeks’ten (Tyrostat™), tabiatın yeniden canlandırma mucizesi
    olan Yeniden Diriliş Bitkisi’ne kadar birçok doğal ve saf aktif bileşene dayalıdır.

    Tüm bu aktif bileşenlerin, lekeler ve cilt yaşlanması üzerindeki etkileri in-vivo testler
    ve klinik laboratuvar çalışmalarıyla kanıtlanmıştır.

    Tüm cilt tiplerinde, leke problemlerini giderme
    ve önlemede, cilt tonu eşitsizliğinde, cilt aydınlatmasında, nem ihtiyacı
    olan ciltlerde güvenle kullanılabilir.

    https://zeep.ly/KhIy7

    پاسخ
  17. instagram takipçi satın al
    instagram takipçi satın al گفته:

    nstagram Takipçi Satın Alarak Kitleniz Nasıl Büyür?

    Instagram takipçi satın al günümüzde tercih edilen hesap büyütme yollarından biridir.

    Kişisel hesapların yanı sıra pek çok işletme hesabının da yer aldığı uygulamada her hesap, takipçi sayısının çok olmasını ister.
    Takipçi sayısının yüksek olması ile farklı Instagram kullanıcılarında güven oluşur ve
    sayfa ziyareti başlar. İnstagram takipçi alarak profilinizi zengin göstererek en iyi ve kaliteli takipçilere sahip olmanız yanı sıra ucuz
    fiyatlara takip2018 den instagram takipçi satın al

    پاسخ
  18. LEKE kREmi
    LEKE kREmi گفته:

    Leke giderici kremler, ciltte yumuşaklık sağlar. Yaşam koşulları,
    stres, doğum ya da farklı nedenlerden dolayı ciltte lekeler ya da ton farklılıkları oluşabilir.
    Bu sorunları gidermek için de bu tarz kremler kullanılır.
    Her cilt birbirinden farklı olup ihtiyaçları da değişkenlik gösterir.
    Leke Kremi Cildin yapısı, tipi ve lekelere göre kullanılacak
    krem değişir. Bu neden ile kullanılacak kremleri dermatolog kontrolünde kullanılması
    önem kazanır.
    LEKE kREmi için hemen sitemizi ziyaret et

    پاسخ
  19. instagram takipçi satın al
    instagram takipçi satın al گفته:

    Everything posted was very logical. But, what about this?
    what if you were to write a awesome headline?

    I mean, I don’t wish to tell you how to run your website, however what if you added a post title to possibly get a person’s attention? I mean بازی ترامپ – روایت رامین is a little plain. You ought to look at Yahoo’s home page and note
    how they write news titles to grab people interested.
    You might add a related video or a related picture
    or two to grab people interested about everything’ve got
    to say. In my opinion, it would make your posts a little livelier.

    پاسخ
  20. instagram takipçi satın al
    instagram takipçi satın al گفته:

    First off I want to say great blog! I had a quick question that I’d like to
    ask if you do not mind. I was interested to find out how you center yourself
    and clear your head before writing. I have had trouble clearing my mind in getting my ideas out there.

    I truly do enjoy writing but it just seems like the first 10
    to 15 minutes are generally lost simply just trying to figure out how to begin. Any recommendations or hints?
    Many thanks!

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *